5 điều về cổng tam quan mà mọi người cần biết

Cổng tam quan là một chi tiết kiến trúc truyền thống rất quen thuộc đối với người đân Việt Nam, nhất là đối với những người dân ở khu vực đồng bằng Bắc bộ. Chúng ta rất dễ dàng có thể bắt gặp hình ảnh cổng tam quan đình trong nhiều các công trình kiến trúc khác nhau như  không gian chùa chiền, cổng làng, cổng đình, cổng từ đường và nhà thờ họ hay  lăng tẩm,… Vậy nguồn gốc của cổng tam quan xuất phát từ đâu, ý nghĩa của cổng là gì và những nét độc đáo trong kiến trúc cũng như xây dựng là gì? Tất cả những câu hỏi trên về cổng tam quan sẽ được chúng tôi giải đáp tất cả trong bài viết này.

Khám phá về nguồn gốc của cổng tam quan

Cổng tam quan là một loại cổng có lối kiến trúc truyền thống Việt Nam với ba lối đi. Tam quan có nghĩa à cổng lớn được chia thành ba cửa với các kích thước rất khác nhau. Ở giữa là cổng có kích thước lớn nhất và hai cổng bên có kích thước bằng nhau.

Con số ba cổng được lấy theo thuyết tam tài, triều đình xưa kia thường quy định lối đi lớn chính giữa dành cho vua, bên tả lối đi được được dành cho quan văn còn bên hữu được dành cho lối đi của quan võ. Cũng chính từ đó mà cổng làng thường được làm tam quan với ba cổng và ba lối đi với mục đính phòng đón khi vua về làng. Vì vậy mà đền, lăng tẩm và miếu mạo cũng theo đó mà xây dựng theo kiến trúc tam quan. Tiêu biểu cho kiến trúc cổng tam quan này đó là những di tích lịch sử từ đó là Văn Miếu Quốc Tử Giám ở Hà Nội, hay cố đô Huế,…

Cổng tam quan tại Văn Miếu Quốc Tử Giám

Về sau đó thì các ngôi chùa cũng theo khuôn phép kiến trúc đó nà xây dựng cửa tam quan để tiếp vua và các quan trong triều đi lễ phật. Tuy nhiên tại chùa chiền thì cổng tam quan rất ít khi mở cổn lớn và chỉ mở khi những có dịp lễ lớn.

Theo phong thủy thì người ta chia cửa nó bên phía trái theo hướng đi từ ngoài vào đó chính là Thanh Long còn bên phải theo hướng đi vào đó chính là Bạch Hổ. Vì vậy khi đi vào chùa thì khách sẽ phải đi vào cửa trái và đi ra cửa bên phải và gọi là ”Nhập thanh long xuất bạch hổ” có hàm ý là rước tài lộc và phúc đức về nhà.

Về hình ảnh tam quan của thiền môn được tư tưởng hóa theo triết lý của cửa phật bao gồm đó là không môn (cửa không), vô tướng môn (cửa vô tướng), vô nguyện môn (cửa vô nguyện) và  3 cửa này được gọi là tam môn.

Nếu chúng ta xét về góc độ lịch sử thì cổng tam quan là loại hình tháu kiến trúc có nguồn gốc từ Trung Quốc bởi nước ta chịu ảnh hưởng của nền văn hóa của Trung Hoa khá lớn từ xưa với hàng nghìn năm Bắc thuộc. Cũng vì thế một số ngôi chùa tại nước ta phải chịu theo ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Hoa là chủ yếu và phái Đại Thừa trong Phật Giáo, còn một số là theo phái Tiểu Thừa nên chùa được xây dựng theo kiến trúc tam quan.

Ý nghĩa của cổng tam quan trong văn hóa Việt Nam

Theo quan niệm của Phật Giáo thì cổng tam quan bao gồm hữu quan, không quan và trung quan. Qua đó thể hiện được cái giả(sắc),   vô thường(cái không) và trung không của hai yếu tố này. Nhưng lại có một số ý kiến khác lại cho rằng cổng tam quan có nghia là cửa Tam bảo.

Theo như một số truyền thuyết khác thì cho rằng cổng tam quan có nghĩa là “tam giải thoát môn của phái Thiền tông với cửa vô các, cửa vô tướng, cửa không để được vào cõi Niết Bản. Và cũng chính theo thuyết này đã lý giải cho chúng ta rằng các nước không thuộc Phật giáo phái Thiền tông thì các ngôi chùa thường không xây dựng theo kiến trúc cổng tam quan khi vào chùa.

Như vậy chúng ta có thể nói cổng tam quan chính là thể hiện cho a pháp ấn và ba chân lý của nhà Phật đó chính là vô thường vô ngã và khổ. Vô thường có ý nghĩa là thường, vô ngã là thường và khổ cũng là thường và ở đây đã trở thành ba cửa giải thoát đó chính là cử không, vô tướng và vô tác. Đức phật muốn chỉ cho con người biết đến những cảnh giới của Hưu Tình không nên người đã dùng vô thường, vô ngã để dẫn từ cõi Niết Bàn Tịch Tịch.

Mẫu cổng tam quan tại đình chùa
Mẫu cổng tam quan tại đình chùa

Cũng theo như quan điểm của Đức Phật của phái Đại Thừa thì ngài luôn khuốn khích con người tiến lên một bậc nữa trên cơ sở ba pháp ấn là phương tiện dẫn tới đích là Nhất Thật Tướng Ẩn – Pháp không có nghĩa rằng tất cả mọi sự vật đều không.

Chính từ những ý nghĩa của cổng tam quan ma con người ta gọi cửa chùa là cửa Không. Theo như quan niệm của nhà Phật thì nếu con người có thể hiểu được Ba Pháp Ấn của đạo Phật thì con người ta trong cuộc sống sẽ thoát được những sân si đau khổ, rang buộc, tội lỗi,… để có thể hưởng một cuộc sống thái bình và an lạc.

Cổng tam quan trong đời sống còn thể hiện vai vế hay cấp bậc của mỗi người. Cổng tam quan tại chùa chiền,  thể hiện cấp bậc của người đến lễ bái hoặc vãn cảnh.  Bởi vì từ xa xưa khi nhà vua đi lễ chùa thường đi vào bằng cửa chính còn cổng bên phải dành cho quan văn còn cổng bên trái thì được dành cho quan võ.  Trong những buổi lễ hội của làng thì cổng chính của đình hay đền làng thường dành cho những vị có chức sắc còn hai bên sẽ dành cho các bậc trung niên và thanh niên làng với ý nghĩa là tỏ lòng thành kín và tôn trọng.

Nói tóm lại thì cổng tam quan không chỉ thể hiện được vẻ đẹp về kiến trúc mà còn thể hiện được nét đẹp trong văn hóa tâm linh truyền thống của người Việt. Và được coi là di sản văn hóa, tâm linh của cả dân tộc và mang được dấu ấn sâu đậm của Phật giáo.

Kiến trúc cổng tam quan trong văn hóa của nước ta

Cổng tam quan được xây dựng theo kiến trúc có ba lối đi và có cửa chính giữa lớn nhất và hai cửa hai bên có kích thước nhỏ hơn. 

Cổng tam quan có thể xây dựng bằng nhiều chất liệu khác nhau như gạch, gỗ và đặc biệt là đá nguyên khối. Phía trên của cổng được lợp mái và hai bên lối đi có thể đặt những câu đối khác nhau. Còn ở chính giữa cửa chính thì được đặt tên theo tên đình, tên chùa hay tên làng.

Cổng tam quan thường được chia làm hai loại kiến trúc chính đó là

Cổng có gác: đây là loại cổng nhỏ được xây dựng chỉ một tầng nhưng một số nơi có diện tích đất rộng thì người ta lại xây dựng theo quy mô lớn hơn như kiểu hai mái hoặc có gác bên trên.  Ví dụ như loại cổng được xây dựng bằng gạch hoặc đá thì thường được xây gác để tạo chiều cao cho cổng, đặc biệt một số nơi còn xây dựng thành ba tầng để tạo sự uy nghi.

Còn một số ngôi chùa thì gác mái bên trên được xây dựng dùng để treo chuôn hoặc trống của nhà chùa để phục vụ cho các nghi lễ. Ví dụ điển hình của một ngôi chùa có gác mái bên trên đó chính là chùa Hương tại Hà Nội.

Cổng tam quan tại chùa Hương
Cổng tam quan tại chùa Hương

Cổng kiểu tứ trụ: đây là loại cổng tam quan được xây theo kiểu 4 trụ biểu, hai trụ ở giữa cao hơn hai trụ hai bên và cũng được chia làm 3 lối đi, phía trên nối liền 4 trụ biểu là xà cách điệu lên để làm trán cổng.

Kiến trúc cổng tam quan được tư tưởng hóa theo triết lý của cửa phật, căn cứ vào Luận Trí Độ với 3 cửa đó chính là cửa không, cửa vô thường và cửa vô nguyện

Cửa không hay còn có tên gọi khác là không môn hay không giải thoát môn có nghĩa rằng phải quan sát tất cả các pháp đều không tự tính mà là do nhân duyên hòa hợp sinh ra nếu như không đạt được như vậy thì tự lại đối với các pháp.

Cửa vô tướng hay còn gọi là vô tướng môn, vô tưởng môn có nghĩa là đã hiểu biết được tất cả các pháp đều không liên quan đến các tướng nam, nư, nhất nhị,… thì không có thật tướng như vậy. Nếu như không thể đạt được các pháo đều vô tướng như vậy thì xa lìa tướng sai biết và được tư tại

Cửa vô nguyên hay còn được gọi là vô nguyên môn, vô tác môn hay vô dục môn: đây là cửa không mong cầu, nếu biết rõ tất cả các pháp đều vô tướng thì sẽ không còn phải mong cầu điều gì trong 3 cõi nữa và nếu không mong cầu điều gì thì không tạo nghiệp sinh tử và sẽ không còn khổ đau hay quả báo và được tự tại.

Tại sao cổng tam quan đá lại được ưa chuộng

Ngày nay thay vì xây dựng cổng tam quan bằng chất liệu gạch men, xi măng hay gỗ người ta thường ưa chuộng cổng tam quan bằng đá nguyên khối hơn. Chúng ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh cổng tam quan đá tại đình chùa, cổng làng hay nhà thờ họ,…Sở dĩ chất liệu đá nguyên khối được ưa chuộng bởi vì cổng tam quan đá có độ bền và độ thẩm mỹ rất cao so với các chất liệu khác.

Mẫu cổng tam quan bằng đá
Mẫu cổng tam quan bằng đá

Đầu tiên chúng ta xét về độ bền, những chất liệu khác như  gạch men hay xi măng thì theo thời gian sẽ dễ dàng bị xuống cấp bởi thời tiết nắng mưa thất thường ở nước ta. Còn nếu làm bằng chất liệu đá thì sẽ đảm bảo được độ bền cực cao. Những viên đá nguyên khối được khai thác hoàn toàn tự nhiên với màu sắc đẹp và sáng bóng theo thời gian cũng sẽ không lo bị xuống cấp  tồn tại thách thức thời gian.

Còn về độ thẩm mỹ thì những hoa văn được điêu khắc trên đá một cách vô cùng tinh xảo, mềm mại và uyển chuyển. Đặc biệt những mẫu cổng tam quan đá được chế tác mang đậm kiến trúc văn hóa và tâm linh của nước ta.

Địa chỉ làm cổng tam quan đá uy tin

Cổng tam quan bằng đá là một công trình kiến trúc lớn tồn tại mãi mãi với thời gian vì vậy chúng ta nên lựa chọn địa chỉ chế tác uy tín và có nhiều kinh nghiệm.

Được hình thành tại chính trung tâm làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân – Ninh Bình và được tiếp thu những nghệ thuật chế tác đá từ ông cha. Và đặc biệt chúng tôi có trên 10 năm kinh nghiệp trong việc chế tác và thi công các sản phẩm về đá mỹ nghệ.

Đá mỹ nghệ Triệu Dung là một công ty đi đầu trong lĩnh vực thiết kế và thi công các công trình kiến trúc và tâm linh về đá mỹ nghệ tại Việt Nam.  Các sản phẩm đá mỹ nghệ của chúng tôi luôn có  chất liệu đá rất tốt và đặc biệt  độ thẩm mỹ rất cao bởi những hoa văn điêu khắc vô cùng tinh xảo. Cũng chính vì thế mà chúng tôi được mệnh danh là “chuyên gia chế tác”.

Bản vẽ cổng tam quan
Bản vẽ cổng tam quan

Đến với chúng tôi quý khách sẽ được tư vấn một cách tận tình nhất về các sản phẩm đá mỹ nghệ nói chung và cổng tam quan đá nói riêng. Chúng tôi sẵn sàng lắng nghe và tư vấn thiết kế và thi công những sản phẩm đẹp làm hài lòng và thỏa mãn khách hàng. Với đội ngũ thiết kế chuyên nghiệp chúng tôi sẵn sàng đến khảo sát thực tế địa hình, đo đạc cụ thể lắng nghe ý tưởng của quý khách và thiết kế những bản vẽ phối cảnh 3D dành cho quý khách. Và cuối cùng là biến những ý tưởng của quý khách thành hiện thực bằng những sản phẩm đá mỹ nghệ có độ bền và độ thẩm mỹ cao.Đ

Mẫu cổng tam quan đá đẹp
Mẫu cổng tam quan đá đẹp

Trên đây là bài viết chia sẻ những điều về cổng tam quan mà quý khách cần biết, chúng tôi hi vọng sau bài viết quý khách sẽ hiểu thêm về nguồn gốc, ý nghĩa và kiến trúc của cổng tam quan. Và nếu quý khách có nhu cầu và cần tư vấn thêm khi xây dựng cổng tam quan thì chúng tôi rất hân hạnh được tư vấn và giúp đỡ quý khách.

Cuối cùng đá mỹ nghệ Triệu Dung xin chân thành cảm ơn quý khách và rất mong được tư vấn và phục vụ quý khách. Trân trọng!

Sharing is caring!

Đăng ký nhận Email

Đăng ký nhận thông tin phong thủy của chúng tôi

X
X